KAWI SASTRA MANDALAPUSTAKA DIGITAL · ALIH BAHASAKoleksi Alih Bahasa ↗
BAGIAN 12 / 53 · ± 2 MENIT BACA

6b. Memilih Hewan yang Layak dan Tidak Layak Dikonsumsi

Kadiangganing manuk krura paksi, gagak, dok, ayam bakikuk, ulung, trilaklak, kak, tuhu-tuhu, domdoman, atat, siung, nori, cod, gagandian, alap-alap, bibido, daryas, manuk widu, tan yogia baksan ika de Sang Sidanta. Muwah nilapaksi mwang ikang paksi narasabda, koci, cangkilung, dedek cu, tikus-tikusan, jalak salwiring jalak, tetek, sulindit, tan baksian ika. Muwah salwiring satwa pancanaka, tan yogia baksan.

Kunang ikang pancanaka yukti baksanen: warak, landak, wayawak, kurma, bulus, baning, penyu salwiring penyu. Muwah ikang yogia, ikang celeng alas, ayam wana, mahisa, wedus, banyak, itik, dara. Muwah buruan baksanan ika: tinggiling, kidang, manjangan, kancil. Yapwan manuk len sakeng inuhutaken baksa nguni, kadiangganing merak, adawa, ijowan, wuru-wuru, purukutut, treguku, puter. Muwah ikang yogia baksan paksi: waliwis, bayong, kalwang, nahan adining yogia baksanan. Ikang iwak lwah mwang iwak sagara, yogia nika baksan, ndan tan ilung wuhaya mwang ikang minatianta ring geng, atikrura rupanira.

Ilustrasi dari naskah

Berbagai jenis burung pemangsa dan burung yang dianggap kejam—seperti gagak, dok, ayam jantan yang galak, burung ulung, trilaklak, kak, tuhu-tuhu, domdoman, atat, siung, nori, cod, gagandian, alap-alap, bibido, daryas, serta burung widu—tidak patut dimakan oleh Sang Sidanta. Demikian pula burung-burung pemakan bangkai serta burung yang bersuara tidak wajar, seperti koci, cangkilung, dedek cu, burung tikus-tikusan, segala jenis jalak, tetek, dan sulindit; semuanya tidak layak dikonsumsi. Begitu pula seluruh binatang bercakar lima (pancanaka), pada umumnya tidak patut dimakan.

Adapun binatang bercakar lima yang diperbolehkan untuk dimakan adalah beberapa jenis tertentu, seperti warak, landak, biawak, kura-kura darat, bulus, baning, serta penyu dan segala jenis penyu. Hewan lain yang layak dimakan antara lain babi hutan, ayam hutan, kerbau, kambing, angsa, itik, dan burung dara. Binatang buruan yang boleh dimakan meliputi trenggiling, kijang, rusa, dan kancil.

Apabila burung lain yang sejak lama dianggap layak sebagai makanan, seperti merak, adawa, ijowan, wuru-wuru, perkutut, treguku, dan puter, maka burung-burung tersebut boleh dimakan. Demikian pula burung yang tergolong layak dikonsumsi, seperti waliwis, bayong, dan kalwang; itulah yang utama di antara burung yang boleh dimakan.

Adapun ikan yang hidup di sungai maupun di laut, semuanya layak dimakan. Akan tetapi, makhluk yang bersifat sangat buas dan menjijikkan, serta yang hidup di tempat kotor dan berlumpur, tidak patut dikonsumsi karena sifatnya yang sangat kejam dan tercela.

Ilustrasi dari naskah

Cari dalam Lontar Bratisasana

Ketik sedikitnya 2 huruf.