KAWI SASTRA MANDALAPUSTAKA DIGITAL · ALIH BAHASAKoleksi Alih Bahasa ↗
BAGIAN 38 / 66 · ± 1 MENIT BACA

19a. Makna Rogha dalam Tata Kosmos

salah laki tani rowangnia pinaka rowangnia, tani istrinia pinaka istrinia. angapa ulahning sarwa pasu muah kriyak: kebo asanggama lawan sampi, sampi asanggama lawan mahisa, mahisa asanggama lawan jaran. dudu maka rupania mula salah rupa wtunia.

durbhala ikang rat. wang ménggal mati, ménggal matua. gring sasab marana guminira. muah pari kamaranan déning tikus, wéh malit, panes kang rat, angadakang gring ngebus, arig ikang rat.

Sang Prabhu aro-ara ngamel ikang rat, apan kasalisuh ring sanggaraning jagat rusak. mangké kayatnakna dé Sang Bhujangga Aji rumaksa jagat, ngawé kayowananning rat.

hana pamahayunia: agé pinahayunen guminira. aja angliwar tawunan. pracarunia magumi sudha, maprayascita ikang gumi tkéng manusania.

babérés bang bungkem, itik wlang kalung, sata mancawarna tiningkah kadi caru mancasanak. malih sata wiring, itik belang, célèng butuan, pada masamléh. ségah triwarna gibung,

Ilustrasi dari naskah

Terjadi kekeliruan peran: laki-laki tidak menjalankan perannya sebagai laki-laki, perempuan tidak menjalankan perannya sebagai perempuan. Demikian pula tingkah laku seluruh hewan dan makhluk: kerbau kawin dengan sapi, sapi kawin dengan mahisa, mahisa kawin dengan kuda—bukan karena wujud asalnya, melainkan karena kesalahan bentuk dan kesalahan musim.

Kerajaan menjadi lemah. Banyak orang mati mendadak, mati sebelum tua. Wabah penyakit dan kematian melanda wilayah. Padi diserang tikus, air menjadi keruh, panas menyengat negeri, timbul penyakit yang berhembus (wabah angin), dunia terasa sempit dan sesak.

Sang Prabhu kebingungan menata kerajaan, karena kekacauan telah menyusup ke tatanan jagat yang rusak. Maka hendaknya Sang Bhujangga Aji bersungguh-sungguh menjaga dunia dan menyejahterakan kerajaan.

Ada upaya pemulihan yang harus segera dilakukan: segeralah memulihkan wilayah, jangan melanggar perhitungan tahunan. Laksanakan pracaru untuk menyucikan bumi, lakukan prayascita atas bumi hingga kepada manusia.

Sarana caru yang dipersembahkan: babi merah bermulut terkatup, itik belang berkalung, hewan bercorak mancarupa dengan tata caru mancasanak. Ditambahkan hewan berwarna campuran, itik belang, babi hutan, semuanya disembelih. Disertai ségah triwarna dengan wadah gibung.

Ilustrasi dari naskah

Cari dalam Rogha Sanggara Bumi

Ketik sedikitnya 2 huruf.