KAWI SASTRA MANDALAPUSTAKA DIGITAL · ALIH BAHASAKoleksi Alih Bahasa ↗
BAGIAN 48 / 99 · ± 2 MENIT BACA

22b. Guncangan Politik dan Ilmu Kekuasaan

mwang lwah, mwang wruh ta sira tatwaning catur winasa, makapawinasa satru, rep ikang bhumyantara, tan ana tumanggal sira, pinuter kang Nusa tekéng Sasak Sambawa, makadi Bali, kawes tang Balangbangan, nguni tekéng pugér, wus cinakra dénira tang, Pasuruhan, Mataram durung, ika genahira sasatron, akirim gita, amenga-mengané jangkrik, sun pejeté ta dén gawé papanas ati, Pepeté tané raja sasunturihi Banyuwédang, didiné énggala mati, dadya winalés dé Aji, ana ta Ksatriya pradnyan aparab Hyang Takmung, ika ta kinén amales olih gita, katulak sawirasani tai ka, tonen nguni duk sira lagi anom, ana putusan saking Mekah, amawa gunting lawan Pamarasan, arsa anylami Brahmana Dalem, ikang pamarasan, ingrabaken ri dalamakning suku, peped kaya gurida, ikang gunting ginuntingaken ring jarijining tangan, palas ikang gunting, lawas pwa mangké dénira mukti, tan ana nangkala, awasana mantuk ta Sri Aji maréng tan katon,

❖ ❖ ❖

Beliau juga memahami hakikat empat kehancuran (catur winasa)—yang berpangkal pada hancurnya musuh batin. Seluruh wilayah bumi berada dalam kendalinya; tidak ada satu pun yang mampu menghalangi. Pulau-pulau diputar dalam kekuasaan, dari Sasak Sambawa hingga Bali; Balangbangan pun ditundukkan, demikian pula wilayah Puger. Selanjutnya ditegakkan kekuasaan atas Pasuruhan, sementara Mataram belum menjadi medan perseteruan—itulah peta konflik pada masa itu.

Titah pun disampaikan melalui gita (kidung), yang suaranya menyerupai denging jangkrik— menggetarkan hati dan menyalakan keberanian. Para raja tanah pesisir Banyuwédang tidak berani bertindak; banyak yang gugur dengan cepat. Keadaan itu kemudian dituntaskan oleh Aji.

Ada pula seorang kesatria bijaksana bernama Hyang Takmung. Ia diperintahkan membalas melalui gita, dan dengan kekuatan kidung itu ia menaklukkan segala perlawanan. Dikisahkan pula peristiwa lama, saat beliau masih muda: datang titah dari Mekah, membawa gunting dan pamarasan. Maksudnya adalah menyucikan Brahmana Dalem. Alat pamarasan ditempatkan di telapak kaki—menempel seperti gurita—sementara gunting dipotongkan pada jari-jari tangan; sisa potongan itu menjadi tanda.

Sejak saat itu beliau menikmati masa kemakmuran tanpa aral. Pada akhirnya, Sri Aji pun kembali— lenyap dari pandangan, menutup kisah ini dengan keheningan.

Cari dalam Babad Dalem Samprangan

Ketik sedikitnya 2 huruf.