KAWI SASTRA MANDALAPUSTAKA DIGITAL · ALIH BAHASAKoleksi Alih Bahasa ↗
BAGIAN 87 / 99 · ± 2 MENIT BACA

42a. Bali Sangara dan Makna Kekuasaan

aputusan mamalungguhina, katuyan Ida makarya gita Bali Sangara, mahatur praanteng punika ring Ida, Ida reké makarya Bali Sangara, kapirungu ka Dalem, punapi reké sangara Bumi Dalem punika, sumahur Ida, Bénten lah sapunika, aturang ka Dalem, Bali punika ngaraning wisésa, sangara punika papupulan, maniranggrit sapupulaning wisésa, aturang makénten ring Dalem. Mawantun ikang praanteng, wus matur ring Dalem, pangandikan-dikan Dalem, aturang Dalem mamindah. Ring Ida, kénang manawi Dalem kenéng kabajrawisa, aturang ring Ida jinah rong laksa, saksana mawantun ikang praanteng, ling Ida, aturang Luh manira manunas ka Dalem, raris Ida madanya matatampaha mamunyang saron, apan mangkana réhira Sang Pandya Nuwaba, nangkening maturan mwang wéwéhhan, tan dados Ida nyepel jinah, yan tan ana makaryanya, mangkana nihan ta kasidyaniya Sang Pandya, wruh ta sira ring tarkaning pangawé pajalantara, mwang pangret lakuning wé mwang lwah, karayan ta sira wruhi swasiksa,

❖ ❖ ❖

Setelah keputusan penetapan kedudukan itu dibuat, Ida kemudian diminta menciptakan sebuah gita (kidung) yang disebut Bali Sangara. Permintaan itu disampaikan kepadanya, dan ketika karya Bali Sangara selesai, kabar itu pun terdengar sampai ke Dalem.

Dalem lalu bertanya:

“Apakah makna Sangara bagi Bumi Dalem ini?”

Ida menjawab:

“Bukan demikian adanya. Hamba mohon dipersembahkan penjelasannya kepada Dalem. Bali berarti kekuatan atau kewibawaan, sedangkan sangara berarti pertemuan atau himpunan. Maka Bali Sangara adalah perhimpunan segala kekuatan, dan itulah yang hamba persembahkan kepada Dalem.”

Utusan pun kembali menghadap Dalem dan menyampaikan penjelasan itu. Dalem kemudian bersabda agar hadiah disiapkan bagi Ida, dan apabila Dalem terkena bahaya besar (kabajrawisa), maka Ida akan diberi imbalan dua laksa uang.

Utusan kembali menyampaikan titah tersebut. Ida lalu berkata:

“Biarlah istri hamba yang memohon langsung kepada Dalem.”

Setelah itu Ida melanjutkan tapa dan laku batinnya, memainkan saron sebagai bagian dari semadinya. Demikianlah sikap Sang Pandya Nuwaba, yang sangat berhati-hati dalam menerima persembahan maupun pemberian; ia tidak mau menerima uang bila tidak disertai karya dan dharma.

Inilah tanda kesempurnaan laku Sang Pandya. Ia memahami dengan jernih hakikat kerja lintas wilayah, mengetahui aturan aliran air dan sungai, serta dengan itu menguasai disiplin diri (swasiksa) secara paripurna.

Cari dalam Babad Dalem Samprangan

Ketik sedikitnya 2 huruf.