KAWI SASTRA MANDALAPUSTAKA DIGITAL · ALIH BAHASAKoleksi Alih Bahasa ↗
BAGIAN 18 / 67 · ± 2 MENIT BACA

16.Edukasi Seni dan Keterampilan

(16b)
Nutus de Hyang Prameṣṭi Guru, tumurun maring madhya loka, jumujug maring Tampur Hyang, kumawruhakĕn tekang Bali aga hakarya didinya wruh haśa sanggingan, katkĕng hamcikakĕn lingir calagi.

Tang wihang pwa Hyang Indra kinon, tumuli hamwit mangkat, jumujug ing Tampur Hyang, haweṣa sangging prabangkara, hamawa prabot ing sangging. Tan kaṭākneng awan, apan mahawan hyun.

Sāmpun sakṣaṇa prāpta maring Tampur Hyang, ring hunggwaning twĕd calagi kang wus pinahayu de Bhagawan Wiswakarma ngūni, sa dhatĕng ira nhĕr hamcikakĕn punang lingira saparikramaning manuṣa.

Antyan mapkikrupaning Togog, drĕṣa sakṣāt Hyang Kamatantra. Yan pakopaman kaya halam-alam, pantan wruh angucap; yamatangnya kang wong Bali aga kapĕṅapĕṅa tumon ulahing lingir, lwir hingunduh tekang ati, yayā tan edhĕp tuminggala.

(17a)
Kunang wus ing mangkana, nhĕr pwa sira Sang Hyang Indra hangajarakĕn manuṣa padha aguṇa haśa sanggingan, agirat wasnikang wong, ingajarakĕn wasita mangke. Sāmpun padha wruh wong amrabangkara, tumuli mantuk Hyang Indra maring tan katon, maring Indraloka.

Oṁ. Carita nĕn widyādhara mwang widyādhari, inutus de Bhaṭāra Guru turun wontĕn ing Bali aga, hapih-api adadanganan kris, iniweḥ hamawa wastra lalĕwĕs.

Didinya hana tinular dening wong Bali aga, tan kaṭākneng dadalan, wus prāpta ring Tampur Hyang isamipaning lingir; tinhĕr rinyasakĕn tang lingir, rinangsukakĕn bhūṣaṇa, lwir nya wastra, sampir, dhastar lan paptĕt, ginandha sarwwa rukmi, pantĕs payas.

Ilustrasi dari naskah

(16b)
Atas perintah Hyang Prameṣṭi Guru, Hyang Indra turun ke dunia dan menuju Tampur Hyang untuk mengajarkan orang Bali Aga keterampilan, terutama seni kerajinan dan pembuatan bentuk (sangging).

Hyang Indra segera berangkat, membawa perlengkapan para perajin. Ia tiba di Tampur Hyang dengan tekad yang kuat.

Sesampainya di sana, ia melihat karya dari batang kayu yang sebelumnya telah dibentuk oleh Bhagawan Wiswakarma. Kemudian Hyang Indra menyempurnakan bentuk tersebut sesuai dengan tata wujud manusia.

Bentuk itu menyerupai Togog, tampak seperti makhluk hidup yang nyata. Namun karena masih asing, orang Bali Aga belum memahami sepenuhnya, hanya merasakan keanehan dan keagungan dari bentuk tersebut.

(17a)
Setelah itu, Hyang Indra mulai mengajarkan manusia berbagai keterampilan, khususnya seni ukir dan kerajinan. Ia memberikan ajaran dan pengetahuan, hingga manusia mampu membuat karya sendiri.

Setelah manusia memahami semuanya, Hyang Indra kembali ke alamnya, yaitu Indraloka.

Kemudian diceritakan pula tentang para Widyādhara dan Widyādhari yang ditugaskan oleh Bhaṭāra Guru untuk turun ke Bali Aga. Mereka mengajarkan pembuatan senjata seperti keris, serta penggunaan pakaian dan perlengkapan yang indah.

Ilmu tersebut kemudian diajarkan kepada manusia Bali Aga. Ketika mereka tiba di Tampur Hyang, karya-karya itu disempurnakan lagi dengan hiasan, seperti kain, sampir, ikat pinggang, dan berbagai perhiasan emas, sehingga tampak pantas dan indah dipandang.

Ilustrasi dari naskah

Cari dalam Babad Kayu Selem

Ketik sedikitnya 2 huruf.