KAWI SASTRA MANDALAPUSTAKA DIGITAL · ALIH BAHASAKoleksi Alih Bahasa ↗
BAGIAN 23 / 67 · ± 2 MENIT BACA

21.Dampak Nafsu Awal Derita Manusia

(21b)
Pangka jahi pandewā, apan dahat sihning kawula tumkeng tawulan ikā. Den rĕṇa Paduka pandewa amrayaś cita tang tawulan, didine hana dyakĕn manuṣa. Prayaning kahĕhula ginawé swāmi, kinayapakĕn saparaning laku katkĕng wkasing dlāha. Sanmata pwa Bhaṭāra mangke.

Sumahur Sang Hyang:
“Duh siga manuṣa, yan mangkana tan tumĕngĕta ing wang.”

Nhĕr Bhaṭāra mayoga, tan aswe wkasan waluyā hatma han manuṣa jati; apakik ing tata wadhana. Tan pira garjjita twasi wong hi strī, yayā taning rāt hidhĕp ira.

Nhĕr hinayuḥ pinangku, gagritinan; nhĕr hingaras-aras tambi sumijil Sang Hyang Smara Tūra, apan sakṣāt kagunturaning madhu juruḥ yan pangidhĕp.

Ya mimitaning hamak pakmakpak; kapengin pwa Bhaṭāra humulat bilasaning tang wwang. Hana wakya Bhaṭāra, apalwir nya:

“Sigā manuṣa, atyanta pracuran mu—”

(22a)
“Mangkĕ den sanggĕmi sa pangku; doṣa mu tan wruh ing hulahā. Tka dropon gagritinan hingaras-aras rĕpaning hulun, tan wruh herang kinajrihan.

Mogā-mogā kitā tungkas asanak, tan hana takurĕn lawan sasamantā; agamyā maring twĕd, lunang riwtug garbhini ntā mangke.

Wastu tiga tan pariwastu: mogā-mogā wtug umatāt gumitit spāśatus kwehnya, agati śatru tkĕng manuṣa loka.

Wkasan muwaḥ hasutā lawan kitā wulan, jaḥ taśmat katkĕng wkasan, mogā-mogā ya ha pangku san ki mangatewel panwĕtning twĕd taru nangkā, sagnaḥgnaḥ sa pratisantananta kayang wkaskahapangku san ki tewel.”

Mangkana kaparidarthanya, marmmaning hana pangku san ki tewel. Tangeh yan caritakna payoganira para Bhaṭāra sumimbak ing Pulo Bali, angaji—

Ilustrasi dari naskah

(21b)
Perempuan itu berkata:
“Wahai para dewa, hamba sangat mencintai sosok ini. Mohon berkenan agar kehendak hati hamba ini dikabulkan, agar ia menjadi manusia dan menjadi suami hamba hingga akhir zaman.”

Sang Hyang menjawab:
“Wahai manusia, jika demikian, engkau belum memahami hakikatnya.”

Kemudian Bhaṭāra melakukan yoga. Tidak lama kemudian, wujud itu benar-benar menjadi manusia. Perempuan itu pun sangat terpikat dan penuh cinta.

Ia memeluknya dengan erat, dan dari perasaan itu muncullah kekuatan Sang Hyang Smara (dewa cinta), seperti madu yang manis memikat hati.

Dari sinilah awal mula timbulnya hasrat dan hubungan antara laki-laki dan perempuan. Bhaṭāra melihat peristiwa itu dan bersabda:

(22a)
“Wahai manusia, perilakumu sungguh berlebihan. Engkau telah terbawa oleh nafsu dan tidak memahami tata kehidupan yang benar.

Semoga engkau hidup dalam keadaan penuh penderitaan dan kebingungan. Engkau akan mengalami kehamilan dengan jalan yang tidak semestinya.

Ada tiga hal yang tidak dapat dihindari: engkau akan mengalami kesakitan, penderitaan, dan kesulitan dalam hidup; bahkan keturunanmu akan menghadapi berbagai kesengsaraan dan permusuhan di dunia manusia.

Dan keturunanmu bersama pasanganmu akan mengalami akibat dari perbuatan ini hingga akhir zaman. Semua itu berawal dari pohon nangka (tewel) ini, dan akan terus melekat pada seluruh keturunanmu.”

Demikianlah penjelasan asal mula adanya penderitaan yang berkaitan dengan kelahiran manusia.

Selanjutnya akan diceritakan tentang yoga para Bhaṭāra di Pulau Bali dalam mengajarkan manusia…

Ilustrasi dari naskah

Cari dalam Babad Kayu Selem

Ketik sedikitnya 2 huruf.